PORTRE FOTOĞRAFÇILIĞINDA IŞIK

Bir portre fotoğrafının model ve ışık olmak üzere iki değişkeni vardır.Stüdyoda kullanılan yapay ışıklandırmanın ana amacı, model üzerinde doğal ışığın özelliklerine benzer etkiler yaratmaktır.Portre  çekiminde  başarılı  bir  sonuç alabilmek  için  doğadaki  ışığın  insan  formu üzerinde oluşturduğu ton değerleri, ışık-gölge dağılımı, parlaklık, renk vb. özelliklerinin dikkatle incelenmesi gerekir. Yapay ışıkların doğal ışığa benzer biçimde sert yönlü ya da yaygın yumuşak kullanılması fotoğrafçının yaklaşımına, modelin fiziksel ve karakteristik özelliklerinin gereksinimine göre değişir. Işığın değişik amaçlar için denetimli kullanımı ise teknik bilgi birikimi ve beceri gerektirir. Onu genişletmek, kısaltmak, yok etmek, öne çıkartmak, geri plana atmak, belirginleştirmek, parlaklığını ve doygunluğunu değiştirmek tümüyle fotoğrafçıya bağlıdır.Fotoğrafçının amacı modelini en iyi biçimde görüntülemektir. Işıklandırma yöntemlerinin belirli bir kuralı yoktur. Her modelin değişik yapı ve karakter özelliği olduğu gibi fotoğrafçının yaklaşımı da değişkenlik gösterir.  Fotoğraf,  belgeleme dışında bir amaç taşıdığında yalnızca hoş bir ışık-gölge çalışması yetersiz kalır. Aynı zamanda fotoğraf, modelin kişiliğini ve fotoğrafçının bakış açısını da yansıtarak estetik ve duygusal bir anlatım içermeli, seyreden kişide belli bir duygu ve düşünce uyandırmalıdır.

ETKİLERİ

Portre fotoğrafçısının amacı, modelini idealize etmektir. Bu amaca ulaşmak için kullandığı araçlar arasında poz verme, kamera açısı ve yaklaşımı, ışıklandırma ve rötuş yer alır ancak bunlar arasında en yararlı ve güvenilir olanı ışıklandırma faktörüdür.İnsanın yüz ifadesi çok değişkendir. Portre çekiminde yüzdeki istenen ifade anını yakalayıp görüntülemek en önemli noktadır.
Doğru ışıklandırma fotoğrafta gerçekliği yaratır. Bir fotoğrafın aydınlık bölümlerinin ışık yansıttığı dolayısıyla modelin ön plana çıktığı, karanlık bölümlerinin ise ışık yuttuğu ve dolayısıyla  modelin  daha  geri  plana kaydığı  kuramından  hareket  edilir.  Yüksek  ışıkları yüzün beş ön planı üzerine (alın, burun, çene, iki yanak) yöneltip yüzün kenarları ile boynu gölgede bırakıldığında modele göze hoş görünen bir üç boyutluluk kazandırılır.

Işıklar modelin idealize edilmesine yardımcı olur. Yüz kusurları bir gölge içinde başarıyla yok edilebilir, geniş bir burun kısa ışıklandırma ile inceltilebilir. Portre fotoğrafının en önde gelen temel prensibi, bir tek etkili ışığın bulunması diğer ışıkların buna yardımcı olarak kullanılmasıdır. Bu yüzden modelin pozisyonuna bağlı olarak anahtar ışığın yeri ve karakteri portre fotoğrafçısı için çok önemlidir.

ÇEŞİTLERİ

 

  • Kelebek (Butterfly) aydınlatma Ana ışık, yüzün tam karşısına ve yukarıya yerleştirilir. Oluşan burun gölgesi, burun ile aynı hizada ve dudağın hemen üstünde yer alır. Normal, oval yüzler ve özellikle genç kadınların moda çekimleri için uygundur. Erkeklerde kulakların üstünü gereksiz bir biçimde ortaya çıkardığı için pek kullanışlı değildir.
  • Rembrandt aydınlatma Ana ışık, yüzün kameranın uzak tarafından verildiğinde elde edilir. Yüzün yakın tarafındaki gölgeli kısmında tepesi aşağı doğru bakan ışıklı bir üçgen oluşur. Ünlü Hollandalı ressam Rembrandt’ın modellerini resmederken kullandığı ışık türüdür.
  • Dar aydınlatmaAna ışık, yüzün kameradan uzak tarafını tam olarak aydınlatır. Bu tür aydınlatma genellikle kadın ve erkek ortalama oval yüz için kullanılır. Geniş aydınlatmaya göre yüz hatlarını biraz daha belirgin hâle getirir. Kadınlarda zayıf bir dolgu ışığı ile kullanılarak güçlü veya erkeksi bir atmosfer yaratır. Low-key fotoğraflar için uygundur. Ayrıca yüzü daraltılmış gibi gösterdiğinden yuvarlak yüzlerde düzeltici olarak kullanılır.
  • Geniş aydınlatma Modelin yüzü kamera doğrultusuna 45 derecelik bir açı ile dururken ana ışık yüzün kameraya  dönük tarafını bütünüyle aydınlatır.  Her ne  kadar bu tür ışık yüz  dokusunun belirginliğini azaltsa da ince ve dar yüzlerin genişletilmesinde düzeltici olarak kullanılır.
  • Tavan sektirmesi Sektirme ışığın en çok kullanıldığı türüdür. Kamera üzerine takılmış elektronik flaşın tavana çevrilmesiyle oluşturulan bu ışık, yumuşatılmış “kelebek ışığı” etkisi verir. Dolgu ışığı, çene altına yerleştirilmiş beyaz yansıtıcılarla sağlanır. Bu tür kelebek ışığının olumsuz yanları,  beyaz  tavan  gereksinimi  ve  modelin  gözlerinde  anlatımı  kuvvetlendirecek  olan parlak noktaları yaratmamasıdır.
  • Bölen ışık (splitlight) Ana ışık, modelin yüzünün tam yarısını aydınlatmaktadır. Dar aydınlatmanın bu çeşidi“parçalı ışık” ya da “yan ışık” olarak da bilinir. Çok seyrek olarak kullanılır. Kullanıldığında da oldukça düşük low-key aydınlatma oluşturur. Yüzün gölgeli tarafındaki yüz hatlarını gizler ya da çok geniş bir burnu daraltır.
  • Pencere ışığı Dar aydınlatmanın çok kullanılan bir türüdür. Genellikle gün ışığı ve elektronik flaş bileşiminden oluşur. Doğal, yumuşak ve low-key bir portre elde edilir. Dolgu ışığı ya kamera üzerinde ya da kameraya yakındır ve pencere ışığının yarısı kadar bir şiddete sahiptir. Renkli film ile çalışılıyorsa kullanılan yapay ışığın renk ısısının pencereden gelen doğal ışık ile dengelenmiş olmasına dikkat edilmelidir.
  • Dolaylı ışık Işık, kaynağından çıktıktan sonra yansıtıcı bir yüzeyden sekerek model üzerine düşer. Yansıtıcı yüzeyin özelliğine göre ışığın etkisi değişir. Örneğin;  şemsiye ışığı, yansıtılan (bounce) ışık vb.
  • Doğrudan ışık Geniş aydınlatmadan türetilmiştir. Ana ışık, yüksekte duran ve yansıtıcısız bir ışıktır. Modelin üstüne güneş ışığı gibi gelir. Genellikle modelin yüzünün kameraya dönük tarafına yönlendirilir. Yansıtılan (bounce) ışıktan daha yönlü olup ışık-gölge ayırımı da daha belirgindir. Dolgu ışığı bir başka kaynak ile ya da geniş yansıtıcılarla sağlanır.
  • Yansıtılan ışık (bouncelight) Bu tür aydınlatma için ana ışık, modelin karşısındaki yansıtıcıya doğru yönlendirilir ve buradan geriye, modele yansıtılır. Modele düşen ışık, yumuşak ve gölgesizdir. Genellikle dolgu ışığı kullanılmaz yalnızca gölgeleri biraz daha yumuşatmak amacıyla (modelin ana ışığa göre karşı yönünden) yansıtıcı bir yüzey kullanılır.
  • Fon ışığı Portrenin arkasındaki fon rengini belirtmek için model ile fon arasına yerleştirilen küçük bir ışıktır. Modeli fondan ayırmak, öne çıkarmak amacıyla kullanılır.
  • Arka ışık Başın  tam  arkasından  veya  biraz  üzerinden  verilerek  modelin  fondan  ayrılmasını sağlar. Özellikle koyu renk giysili erkeklerin omuzlarına arkadan düşürülerek fondan ayrılmasını sağlayan bir ışık türüdür. Yüzün dış kenarını aydınlatarak erkeksi görünümü kuvvetlendirir. Aynı zamanda saça ayrıntı verir. Kadınlarda saç çevresinde ışıklı bir çizgi oluşturarak hoş bir görünüm sağlar.
  • Saç ışığı Portrenin saçına uygulanan ışıktır. Saçlara ayrıntı vermek için kullanılan bu ışık aynı zamanda konu ile fon ayrımını sağlar. Başın tam üstünde ya da baş hizasında sağa veya sola doğru yönlendirilen küçük bir spot ışığıdır. Her zaman gerekmeyebilir.
  • Dolgu ışığı Yumuşatılmış bir ışıktır. Kameranın yanında, objektif ile aynı yükseklikte veya bazen de ana ışığın karşı yönünde yer alır. Yüz üzerinde düz, homojen, gölgesiz bir aydınlanma sağlar. Ana ışığın yarattığı gölgeleri yumuşatarak kontrastı denetler.
  • Ana ışık “Anahtar ışık”, “form ışığı”, “model ışığı”, “temel ışık” adlarıyla da tanımlanır. Genel olarak  geniş,  yaygın  ve yumuşak  bir  etki  veren  ışıklar  (floodlight:  ışık  seli)  kullanılır. Konuya hakim olan ışıktır. Modelin göz bebeğinde parlama oluşturur. Işığın yumuşak etkisi cilt dokusunu ve rötuş gereğini azaltır. Kadın, erkek tüm portreler için rahatlıkla kullanılır. Kişisel  bir  seçim olarak  özellikle  erkek portresi  çekiminde  yüzdeki karakteristik hatları ortaya çıkarmak için sert bir ana ışık kullanılabilir.
  • Açılı ışık Yüzün hatlarını ve derinliğini ortaya koyan, yatayda 30-60 derece, düşeyde 10-45 derece  arası  gelen  ışıktır.  Böylece  yüzün  bir  kısmı  aydınlıkta,  bir  kısmı  gölgede  kalır. Gölgeli yanakta ışıklı bir üçgen oluşur. Tipik bir Rembrandt ışığıdır.
  • 90 derece kenar aydınlatması Çekim sırasında dik olarak yapılan bu aydınlatma cilt dokusunu belirginleştirerek güçlü ve dramatik bir anlatım sağlar. Etki ışığı olarak uygundur. Karakter anlatımında kullanılır.
  • Ters aydınlatma Işığın kamera aksına göre 90 derecenin üstünde bir açıyla kullanımıdır. Bu da bir etki ışığı olarak kullanılır.
  • Çevre ışığı Konu etrafında  parlak bir ışık çizgisi,  hale  etkisi  yaratan  etki  ışığıdır.  Grafik bir vuruculuk sağlaması bakımından oldukça güçlü bir etkisi vardır.
  • Şemsiye ışığı Işığın çeşitli konumlarına uygun olarak veya tavandan, konuya doğru 40-45 derecelik bir açıyla sarkıtılarak kullanılır. İç yüzeyleri mat beyaz ya da metalik yansıtıcı bir yüzeyle kaplı olan şemsiyeler, flaş ışığını geri sektirerek oldukça yaygın, yumuşak bir ışık yaratır.
  • Işık kutusu (softbox) Özellikle yumuşak bir ışıklandırma amacıyla pencereden gelen ışığa benzer bir aydınlanma elde edebilmenin yolu, geniş ışık kutuları kullanmaktır. Yönü ayarlanabilen bu ışık kutularının iç duvarları beyaz ya da metalik olabilir. Portreler için oldukça uygun bir aydınlanma sağlar.

IŞIĞIN KARAKTERLERİ

Düşen ışığın yönü, gölgelerin pozisyonunu ve yoğunluğunu (miktarını) belirler. Cisim üzerine gelen ışığın bileşenleri arasında bir farklılık yaratmadan hepsini birden aynı oranda geçirme, yutma veya yansıtma özelliği gösteriyorsa ışığın karakteri değişmez. Bu cisimlerin ışığa tepkileri nötr kabul edilir. Bu cisimler ışığın bileşenleri arasındaki dengeyi bozmadan aynı oranda yansıtarak, şiddetini değiştirerek veya tamamını yutarak ışığın toplam şiddetine etki eder.

PORTRE FOTOĞRAFÇILIĞINDA KULLANILAN AKSESUARLAR

Kullanılan ışığın kaynağı ve şiddeti sonucu etkiler. Portre fotoğrafçılığında, amaca yönelik sert ve yumuşak ışık kaynakları kullanılmaktadır.

  • Sert Işık Işık  kaynağının  büyüklüğü  fotoğrafı  büyük  oranda  etkileyen  faktörlerden  biridir. Küçük bir ışık kaynağından gelen demetler paralel olduğu için gölge ve aydınlık alanlar arasında keskin sınırlar vardır. Aydınlık ve karanlık arasındaki keskin ayrım güçlü kompozisyonlar yaratmaya yardımcı olabilir.
  • Yumuşak Işık Doğal ortamda bulutlu havalar ve açık gölgelerdeki ışık, portre çekimi için idealdir.

PORTRE FOTOĞRAFÇILIĞINDA IŞIĞIN YÖNLERİ

  • Cephe Işığı Genellikle  stüdyo  fotoğrafçılığında  ana  ışık  kaynağının  yaratmış  olduğu  gölgeli alanları yok etmek için kullanılır. Cephe ışık kaynağı ne kadar yan olursa yüzün diğer tarafının gölgede kalış oranı da o kadar artar. Genel olarak cephe ışığı kaynağı pozisyonu konuya göre 45 derece yan ve 45 derece yukarıdır.
  • Yanal Işık Işık, objenin üzerine yandan geldiği için rölyef etkisi yaparak dokuların ve sınırlarının ortaya çıkmasını sağlar ve form etkisi verir. Yandan aydınlatma, önden aydınlatma gibi günlük hayatta karşılaşabileceğimiz bir aydınlatma türüdür.
  • Tepe Işığı Işık yukarıdan geldiği için tüm gölgeler aşağı doğru uzar, belli konumlarda belirli bir esneklik sağlar. Öğle güneşi buna verilecek en iyi örnektir.
  • Ters Işık Işık, konunun arkasından fotoğraf makinesine doğru yöneldiğinde bütün gölgeler fotoğraf makinesinin üzerine düşer. Bundan dolayı objenin tümü gölgede kalır. Işık kaynağı konunun tam arkasında olduğunda ışığın varlığını ortaya koyan tek şey, konunun etrafında meydana gelen ışıklı çizgidir.
  • Alttan Işık Konuların alttan aydınlatıldığı şekildir. Doğada mevcut olmayan bir aydınlatmadır. Bu tip aydınlatma doğal olmayan teatral etkiler yapar. İyi kullanılması zordur çünkü garip, gerçek olmayan fantastik etkiler oluşturur ve bunlar zorlama bir ifade taşır.
Yazı Arşivi
Göksel Akışık

ÜRÜN FOTOĞRAFÇILIĞI

Günümüzde satış amaçlı her ürün için reklama ihtiyaç duyuluyor. Potansiyel

Yazı Arşivi
Göksel Akışık

Fotoğrafta Son Trendler

Dünyanın en çok bilinen ve tıklanan fotoğraf sitelerinden Shutterstock, geçtiğimiz

Yazı Arşivi
Göksel Akışık

Fotoğrafta Dinamik Aralık

  Fotoğraflardaki yüksek dinamik aralık, gölgelerdeki ve aydınlık alanlardaki dengenin

Yazı Arşivi
Göksel Akışık

35 mm Film Kaç Megapiksel

Film fotoğrafçılığı ile ilgilenmeye ve bu şekilde fotoğraf çekip filmlerimin

Yazı Arşivi
Göksel Akışık

Kaynak Camından ND Filtre

Nalburdan satın alacağınız bir kaynak camını ND filtre olarak nasıl